Sterven is doodeenvoudig, iedereen kan het (René Gude, filosoof 1957 - 2015)

Gepubliceerd: Maandag 15 oktober 2018 09:09

Sterven is doodeenvoudig, iedereen kan het (René Gude, filosoof 1957 - 2015)

Tijdens een lezing deze week bij de KBO Kring Bernheze plaatste Harry van Hulsteijn, ex-internist bij ziekenhuis Bernhoven, voor 75 belangstellenden (het merendeel vrouwen) een aantal kanttekeningen bij het onderwerp levenseinde. Hij belichtte dit gevoelige onderwerp op duidelijke en soms humoristische wijze van verschillende kanten. Vroeg of laat hebben we er allemaal mee te maken.


Zo eenvoudig als Gude het formuleerde is het voor de meeste mensen niet. Van Hulsteijn maakte in zijn betoog onderscheid tussen "normaal medisch handelen", zoals palliatieve sedatie en stervensbegeleiding om er maar een paar te noemen, en "bijzonder medisch handelen", zoals euthanasie (bijv. bij dementie). Vooral dat laatste leverde voor mij een aantal nieuwe inzichten op. Dat, ondanks het feit dat mijn vrouw en ik al eind-jaren '80 een zogenaamd levenstestament door een notaris hebben laten opstellen en dat ook met onze huisarts hebben gedeeld. We dachten daarmee afdoende te hebben geregeld dat er bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden geen levensverlengde medische handelingen mogen worden verricht. En bovendien: dat onze kinderen niet opgezadeld worden met moeilijke beslissingen over "stekker eruit". Kortom, we willen zelf de regie als het leven - medisch gezien - geen zin meer heeft. Ik heb het dan duidelijk niet over de Pia Dijkstra-variant van levensbeëindiging bij voltooid leven. Maar er komt toch nog wel wat meer bij kijken dan zo'n levenstestament.

Van Hulsteijn leerde ons dat een schriftelijke verklaring en een mondelinge toelichting bij de huisarts een belangrijke stap is. Maar niet voldoende. Elk jaar zullen we onze verklaring moeten actualiseren (updaten heet dat tegenwoordig) en dat in het patiëntendossier laten opnemen. Dat is temeer van belang omdat er óók een situatie kan ontstaan dat je zelf niet meer in staat bent om je wil te uiten. Vooraf aangeven wat je in zo'n situatie wilt, is dus essentieel!

Van Hulsteijn vertelde bovendien klip en klaar dat een patiënt geen recht heeft op euthanasie. En dat een vertrouwensrelatie met de huisarts een voorwaarde is. Wat is ondraaglijk lijden en wat is uitzichtloos? Bij euthanasie op verzoek van een patiënt zijn er namelijk nogal wat procedures die gevolgd moeten worden. En niet de patiënt beslist, maar de artsen! Hoewel veel mensen dit gevoelige punt liever uit de weg gaan, is het zaak om daarover tijdig na te denken. Wij hebben dat 30 jaar geleden gedaan en praten daar regelmatig over, óók met onze kinderen. Voortaan dus ook jaarlijks met de huisarts. Een eenmalige schriftelijke verklaring is blijkbaar niet genoeg.

Waar wij dachten dat we de zaken goed geregeld hadden met een levenstestament, blijkt het "slechts" een - belangrijke, maar niet voldoende - stap te zijn op een weg, die zeer zorgvuldig moet worden afgelegd. Begrijpelijk, maar in een land waar de overheid voor je beslist dat je organen moet afstaan, tenzij je nadrukkelijk verklaart dat je dit niet wilt, komt dat wat wrang over.

Hoe dan ook: ik raad iedereen aan om goed na te denken over dit onderwerp, er periodiek met huisarts en kinderen over te praten en de wensen in het patiëntendossier te laten opnemen. Je kunt er niet vroeg genoeg mee beginnen.

Tot slot: compliment voor KBO Kring Bernheze om een dergelijk gevoelig onderwerp aan de orde te stellen!

Deel deze pagina: